Roboty dla osób niepełnosprawnych

22 stycznia, 2022

Już od lat naukowcy, specjaliści branży technologicznej, a nawet zwykli obywateli rozważają na temat rozwoju robotyki i jej przyszłości. Wiele osób jest skłonnych myśleć, że daleko nam jest do prawdziwego przełomu w tej dziedzinie. Jednak dzięki masowej obecności w produkcji robotyka aktywnie rozwija się też w sferze społecznej. Oprócz zapewnienia komfortu, działanie inteligentnych systemów przejawia się w realnej pomocy, której najbardziej potrzebują osoby niepełnosprawne. Naukowcy na całym świecie pracują nad stworzeniem coraz bardziej zaawansowanych robotów dla osób niepełnosprawnych. One mogłyby na przykład uczestniczyć w rehabilitacji dzieci oraz dorosłych po ciężkich chorobach.

Roboty jeszcze nie są zdolne do świadomej interakcji, dodaje: „Nie chcemy, aby rodzice mówiły dzieciom, aby nie martwiły się o swoją babcię, robot się nią zaopiekuje”.

 Jak roboty dla osób niepełnosprawnych tworzą nowe miejsca robocze?

W Tokio znajduje się niezwykła kawiarnia Dawn. Wszyscy kelnerzy to roboty, ale w dzisiejszych czasach nie można zaskoczyć samymi robotami. Rzecz w tym, że pięciu mechanicznych pracowników jest zdalnie sterowanych przez żyjących ludzi z jedną ważną cechą: w zwykłym życiu są sparaliżowani i nie mogą samodzielnie się poruszać.

Inżynierowie z Ory wynaleźli unikalną technologię, która pozwala sparaliżowanej osobie sterować robotem na odległość. To japoński startup specjalizujący się w innowacyjnych rozwiązaniach takich jak roboty dla osób niepełnosprawnych. Ich nowe opracowanie, robot OriHime-D, ma tylko 120 cm wysokości. Operatorem jest sparaliżowana osoba, która może wydawać mu polecenia, aby się poruszał, rozglądał, rozmawiał z innymi ludźmi i mijał przedmioty. Możliwe jest nawet sterowanie mechanicznym awatarem za pomocą ruchów oczu, co otwiera nowe możliwości dla osób w szczególnie ciężkim stanie.

Jak roboty dla osób niepełnosprawnych pomagają chodzić osobom sparaliżowanym, oraz poruszać się po miejscowości osobom niewidomym?

Jednym z robotów dla osób sparaliżowanych jest egzoszkielet wspierający i wzmacniający ludzkie nogi — HAL (Hybrid Assistive Limb). Mocuje się do dolnej części pleców i nóg pacjenta. Działa w kilku etapach: najpierw człowiek myśli o ruchu, który chce wykonać, a jego mózg wysyła niezbędne impulsy nerwowe do mięśni. Sparaliżowana osoba nie potrafi ich dokonać, więc z pomocą przychodzi HAL. System odczytuje słabe potencjały bioelektryczne z powierzchni skóry pacjenta i interpretuje ruch, o którym myśli.

Japonia opracowała próbkę robota dla osób niepełnosprawnych – przewodnika o nazwie Meldog dla niewidomych. Jest to mały transportowy wózek czterokołowym z napędem na wszystkie koła, którego system sterowania wyposażony jest w specjalne czujniki i komputer. Trasa ruchu w obrębie danego terytorium jest zapisywana w pamięci komputera. Niektóre czujniki robota identyfikują skrzyżowania ulic na podstawie lokalizacji ścian domów i wybranych punktów odniesienia, podczas gdy inne wykrywają przeszkody na drodze. Na podstawie sygnałów z czujników komputer pokładowy robota opracowuje strategię pokonywania przeszkód.

Jak roboty dla osób niepełnosprawnym pomagają dzieciom uczestniczyć w szkolnych zajęciach?

Austriackie szkoły wykorzystają wiedeński model robotów teleobecności AV1. Zabezpieczą one „obecność” tam dzieci, które nie mogą uczestniczyć w zajęciach z powodu niepełnosprawności lub długotrwałej choroby. AV1 umożliwia bezproblemową reintegrację z powrotem do szkoły. Po okresie nieobecności uczniowie mogą wrócić, czując się bardziej pewni siebie, zarówno społecznie, jak i akademicko.

Producenty wskazują, że robot dla osób niepełnosprawnych „AV1 umieszcza się na biurku w klasie, podczas gdy dziecko jest w domu i korzysta ze swojego urządzenia (smartfona lub tabletu). Dziecko może widzieć, słyszeć i być słyszanym podczas lekcji, ponieważ AV1 ma wbudowaną kamerę, mikrofon i głośnik. Z domu dziecko steruje swoim AV1, obracając kamerę, aby zobaczyć każdy zakątek klasy i wchodzić w interakcje z nauczycielem i innymi uczniami. Dzięki temu mogą uczestniczyć tak, jakby byli fizycznie obecni. Jedną z rzeczy, która odróżnia AV1 od innych narzędzi do zdalnego uczenia się, jest to, że można je również przenosić między zajęciami i poza nimi, dzięki czemu nie przegapią żadnej części szkolnego życia. Jest wyposażony w zintegrowaną kartę SIM 4G, co oznacza, że można go zabrać na plac zabaw, na wycieczkę szkolną, a nawet do domu na przyjęcia urodzinowe”.

Etyczne aspekty korzystania z robotów dla osób niepełnosprawnych 

Powyżej wymienione przykłady korzystania z nowych technologii dla pomocy osobom niepełnosprawnych żyć bardziej pełnie raczej nie powodują kontrowersji. Jednak istnieją jeszcze przykłady robotów, które funkcjonują prawie bez udziału człowieka. Przykładem może być Paro, robot-foka. Zewnętrznie robot jest bardzo podobny do foki, umie machać płetwami i wydawać dźwięki, gdy się z nim komunikują i dotykają. Nawet ładowanie go jest miłe: po prostu wkładasz mu smoczek do ust. Naukowcy twierdzą, że Paro ułatwia znoszenie bólu i poprawia nastrój: według nich po godzinie spotkania z foką człowiek stał się szczęśliwszy, a poziom oksytocyny spadał.

„Chociaż może to mieć korzystny wpływ, przynajmniej na krótki czas, powinniśmy się martwić o oszustwo i utratę godności w tym procesie” – mówi Amanda Sharkey z Sheffield University.

Roboty jeszcze nie są zdolne do świadomej interakcji, dodaje: „Nie chcemy, aby rodzice mówiły dzieciom, aby nie martwiły się o swoją babcię, robot się nią zaopiekuje”.

 

Autor: Natalia Shapoval