Podróż w nowe miejsce daje ogromne możliwości zdobycia doświadczeń i poznania nowych ludzi i kultury. Zanim jednak na dobre zaadaptujemy się do nowego otoczenia, może ono przysporzyć nam pewnych trudności. Zespół objawów pojawiających się w związku ze zmianą środowiska kulturowego określa się szokiem kulturowym. 

Kiedy mówimy o szoku kulturowym?

Szok kulturowy jest zjawiskiem, którego doświadczyć można w związku z wyjazdem do kraju odrębnego kulturowo od naszego kraju. Jego doznanie jest tym bardziej prawdopodobne, im bardziej różne jest miejsce do którego przyjeżdżamy od tego, w którym mieszkaliśmy wcześniej, im mniejsze zdolności adaptacyjne mamy oraz im mniej doświadczonymi podróżnikami jesteśmy. 

5 etapów szoku kulturowego

Wyróżnia się 5 etapów szoku kulturowego. Pierwszy z nich, który może trwać od kilku tygodni do kilku miesięcy nazywany jest miesiącem miodowym. Etap ten charakteryzuje się euforią i zachwytem obcą kulturą. W tym czasie wszystko może wydawać się nam “lepsze” niż w naszym ojczystym kraju. Na przykład jego mieszkańcy mogą się wydawać milsi czy bardziej gościnni. Kolejny etap, tzw. etap negocjacji niesie ze sobą przeciwne odczucia. Zaczynamy odczuwać niepewność, a nawet lęk. To co obce zamiast zachwycać – drażni, frustruje. Do tego mogą się pojawić dolegliwości somatyczne. Na tym etapie zaczynamy też tęsknić za swoimi bliskimi. Trzeci etap, pojawiający się zwykle między 6. a 12. miesiącem pobytu za granicą, to etap dopasowania. Odznacza się on stopniowym ustatkowaniem. Na miejsce frustracji przychodzi coraz większy spokój i akceptacja. Czwarty, przedostatni (lub ostatni) etap szoku kulturowego to etap adaptacji. Jest to czas, w którym wreszcie mamy poczucie zadomowienia się w nowej kulturze. Tracimy dotychczas towarzyszące nam poczucie osamotnienia i zaczynamy swobodnie funkcjonować. Szok kulturowy może zakończyć się na tym etapie, czasami jednak następuje kolejny – etap ponownego szoku. Możemy mieć z nim do czynienia po powrocie do kraju, w którym wcześniej mieszkaliśmy. 

 

Od czego zależą objawy szoku kulturowego?

Przebieg zjawiska jest zależny od cech indywidualnych każdego z nas. Liczą się m.in. odporność na stres czy umiejętności adaptacyjne. Niektóre czynniki, tak jak na przykład znajomość języka używanego w danym państwie mogą sprawić, że szok będzie mniej odczuwalny. Dużą rolę odgrywają też relacje z ludźmi. Objawy mogą być dla nas mniej dotkliwe, jeśli za granicę wybieramy się z kimś bliskim lub z grupą ludzi. Znaczenie ma też oddziaływanie nowego otoczenia i relacje nawiązane na miejscu. Objawy szoku kulturowego mogą być nieco bardziej dotkliwe, m.in. jeśli wraz z zmianą miejsca zamieszkania zmienimy strefę czasową lub jeśli kuchnia państwa, do którego przyjedziemy jest skrajnie różna od tej, którą znamy. 

 

Jak sobie radzić z szokiem kulturowym?

Przede wszystkim powinniśmy się przygotować na to, że nagła zmiana otoczenia może nie być łatwa i że odczucia, takie jak euforia, a następnie smutek, tęsknota i zagubienie, które mogą nam towarzyszyć będą czymś normalnym i że przeminą one wraz z czasem. Warto też zabrać ze sobą jakieś przedmioty, które sprawią, że nowe miejsce będzie bardziej znajome i ,,swoje”. 

Źródła:

https://www.now-health.com/en/blog/culture-shock-stages/

https://mfiles.pl/pl/index.php/Szok_kulturowy

Autor: Ewa Saracen