Ludzie zawsze borykają się z różnymi problemami, nikt nie jest od nich ubezpieczony i każdy bardzo chce, żeby w tych trudnych chwilach życia przynajmniej ktoś pomógł. Wszystkie segmenty populacji mają przejściowe trudności. Aby jakoś pomóc ludziom w trudnych sytuacjach, powstały sklepy społeczne. 

Sklepy społeczne to bezpośrednie wsparcie osób w potrzebie, a także realne przeciwdziałanie marnowaniu żywności. To dobra inicjatywa mająca na celu pomoc osobom, które znajdują się w trudnej sytuacji finansowej lub nie mogą sobie pozwolić na drogie produkty, lub rzeczy. Głównymi inicjatorami otwarcia takich sklepów są fundacje lokalne lub organizacje pozarządowe, które kontrolują proces otwierania i prowadzenia takiego sklepu.

Sklepy społeczne dzielą się na dwa typy:

  • sklep społeczny, w którym za okazaniem specjalnego skierowania można zakupić pełnowartościowe produkty w cenach poniżej ich wartości rynkowej (mogą to być np. produkty spożywcze, którym zbliża się termin ważności, ale ciągle są pełnowartościowe,  lub rzeczy, które już zostały zużyte). Takie sklepy po znaczne obniżonych cenach sprzedają te produkty aby tylko utrzymać sklep, pracowników, właśnie to działalność non-profit
  • sklep społeczny, w którym produkty są rozdawane za darmo (produkty dostępne w sklepie pochodzą z supermarketów i sklepów, które regularnie przekazują towar z krótkim terminem ważności – sklep jest zatem nie tylko nowoczesną formą pomocy potrzebującym, ale także odpowiedzią na potrzebę ograniczenia marnowania żywności) 

Niezależnie od tego, jaką pomoc oferują te sklepy, jest to pomoc ukierunkowana na wspieranie ludzi. Wśród klientów sklepu są rodziny wielodzietne, osoby niepełnosprawne, emeryci, osoby, które straciły pracę np. z powodu epidemii.

Warto zaznaczyć, że w takich sklepach nie można kupować  bez specjalnego pozwolenia, ponieważ odbiór produktów ze sklepów wystawowych jest na podstawie skierowań przez pracowników socjalnych. Kryteria te opierają się przede wszystkim na dochodach osób lub emeryturach, które otrzymują emeryci. Jeśli na przykład dochód obywatela przekracza określoną kwotę, oznacza to, że osoba nie otrzymuje tego skierowania. 

Mamy kilka przykładów sklepów społecznych w Polsce:

W Katowicach otwarto pierwszy sklep społeczny w Polsce, wzorowany jest na modelu austriackim, zastosowanym w Wiedniu. Główną ideą sklepu  jest pomoc osobom, które znalazły się w trudnej sytuacji materialnej poprzez umożliwienie im zrobienia zakupów w cenach do 50 % ich wartości rynkowej. Drugi powód, dla którego powstał sklep, to chęć przeciwdziałania marnotrawieniu żywności i produktów spożywczych. 

Pierwszy w Gdańsku sklep społeczny znajduje się przy ul. Wolności 52.  Jest otwarty trzy razy w tygodniu przez trzy godziny dziennie. Osoby potrzebujące mogą otrzymać darmową żywność – owoce i warzywa, mięso, wędliny, ryby, nabiał. Sklep prowadzi Bank Żywności w Trójmieście, który współpracuje z kilkudziesięcioma sklepami, które przekazują produkty z krótkimi terminami ważności. Zamiast cen w sklepie społecznym obowiązują punkty. Każdy konsument może wykorzystać do 200 punktów na miesiąc. Mają one służyć edukacji ekonomicznej i promować zdrowy tryb odżywiania się.

Mamy jeszcze jeden przykład sklepu społecznego – sklep w Polsacie, który zaprasza na zakupy, zachęca do przekazywania starych, nieużywanych rzeczy, które następnie są naprawiane i sprzedawane, a pieniądze trafiają na potrzeby lokalnych funduszy.

Ale zawsze są dwie strony medalu. Z jednej strony sklepy społeczne zapewniają pomoc osobom o niskich dochodach, a do pewnego stopnia pomagają też w walce z konsumpcjonizmem, ponieważ mniej produktów ginie. Ale z drugiej strony nie wszystkie osoby potrzebujące mogą skorzystać z tego rodzaju pomocy, ponieważ mogą po prostu nie spełniać kryteriów otrzymania skierowania. Niech to będzie zachętą do otwierania jeszcze większej liczby sklepów społecznych w różnych miastach.

Autor: Iryna Hrynenko