26 listopada, 2025
Jednorożec w centrum miasta? Domki dla jeży w parkach? A może kino letnie? To tylko kilka z najciekawszych projektów składanych w ramach budżetu obywatelskiego w Łodzi. Dzięki nim to właśnie mieszkańcy mogą decydować o tym, jak będzie wyglądało ich miasto. To praktyka wzmacniająca społeczeństwo obywatelskie, która uczy współodpowiedzialności za otoczenie i zachęca do dialogu o potrzebach lokalnej ludności.
Czym jest budżet obywatelski?
Czym dokładnie jest budżet obywatelski, który nazywamy również budżetem partycypacyjnym? To specjalnie wydzielona część budżetu miasta lub gminy przeznaczona na realizację zgłaszanych przez społeczność projektów lub działań. Mieszkańcy składają swoje propozycje inicjatyw, które następnie weryfikowane są przez urząd, a potem poddawane pod głosowanie. Każdy mieszkaniec może wziąć w nim udział. Projekty z największą liczbą głosów są wpisywane do budżetu i realizowane.
Głównymi celami budżetu partycypacyjnego jest zwiększanie udziału obywateli w życiu publicznym oraz rozwijanie dialogu między nimi a władzami lokalnymi. Ponadto budżet obywatelski ma doprowadzić do poprawy jakości przestrzeni miejskiej i sfinansowania projektów, które w inny sposób mogłyby nie powstać. Wychodzi się bowiem z założenia, że władze nie zawsze wiedzą, czego mieszkańcom najbardziej potrzeba, dlatego to właśnie społeczność lokalna powinna inicjować projekty, mające na celu poprawę ich otoczenia.
Takie projekty najczęściej dotyczą budowy infrastruktury rekreacyjnej (np. placów zabaw, boisk czy siłowni plenerowych), ochrony zieleni miejskiej (np. stawiania budek lęgowych czy domków dla jeży oraz rewitalizacji parków i skwerów), zwiększania bezpieczeństwa (np. instalowania osiedlowego monitoringu lub oświetlenia) oraz promowania kultury (np. organizowania warsztatów i wydarzeń plenerowych).
Łódzki budżet obywatelski
Budżet obywatelski w Łodzi należy do największych w Polsce, zarówno pod względem zgłaszanych projektów, jak i środków przeznaczonych na ich realizację. W tym roku urząd miasta wydzielił aż 34 650 000 złotych na realizację budżetu partycypacyjnego. Zgłoszono 720 projektów, z czego zrealizowanych będzie 255.
Najciekawsze projekty Łódzkiego Budżetu Obywatelskiego 2025/2026
W ostatniej edycji pojawiło się wiele oryginalnych pomysłów. Do realizacji trafiły m.in.:
- Domki dla jeży w parku Struga na Bałutach, w parku Brus czy przy Górce Retkińskiej
- Tyrolki dla dzieci na Radogoszczu i w parku na Smulsku
- Koncerty przy tężniach na ulicy Hufcowej
- Labirynt z krzewów przy ulicy Długosza
- Nauka pływania dla dzieci i dorosłych z osiedla Stare Polesie
- Nordic Walking na Rudzie
Pomnik jednorożca – przykład nieoczywistego projektu budżetu obywatelskiego
Pomnik jednorożca, stojący na skrzyżowaniu ulic Piotrkowskiej i Mickiewicza, szybko stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli współczesnej Łodzi. Monument przedstawia jednorożca w stylu nawiązującym do miejskiej sztuki i popkultury.
Okoliczności powstania
W 2015 roku na skrzyżowaniu ulicy Piotrkowskiej i Mickiewicza powstał nowy dworzec tramwajowy, który ze względu na swój kształt i kolor zaczął być przez mieszkańców nazywany „Stajnią Jednorożców”. W 2016 do łódzkiego budżetu obywatelskiego wpłynęła inicjatywa stworzenia tam awangardowej rzeźby jednorożca. Początkowo pomysł zdobył duże poparcie w głosowaniu, jednak jego realizacja wywołała dyskusję wśród mieszkańców – jednych zachwyciła, drugich odrzuciła. Z czasem pomnik zyskał akceptację społeczeństwa i w 2019 roku rzeźba jednorożca autorstwa japońskiego artysty Tomohira Inaby stanęła w centrum Łodzi. Koszt jej budowy wyniósł 400 tysięcy złotych i został w całości sfinansowany w ramach Łódzkiego Budżetu Obywatelskiego.
Dziś jednorożec jest nie tylko lubianą atrakcją, ale też symbolem kreatywnej i niekonwencjonalnej Łodzi. Pojawia się w materiałach promocyjnych, na pamiątkach i w mediach społecznościowych, budując bardziej przyjazny i nowoczesny wizerunek miasta.
Rola budżetu obywatelskiego w życiu miasta
Budżet obywatelski to narzędzie, które realnie aktywizuje mieszkańców i zachęca ich do myślenia o mieście jako o wspólnej przestrzeni. Udział w zgłaszaniu i wyborze projektów to pierwszy krok do większego zaangażowania społecznego. Dzięki budżetowi partycypacyjnemu mieszkańcy mogą w praktyce kształtować swoje otoczenie, niezależnie od skali pomysłu – od domków dla jeży po pomnik jednorożca. To dowód na to, że potrzeby i inicjatywy lokalnych społeczności są ważne i mogą realnie zmieniać miasto na lepsze.
Wpis powstał w ramach projektu ” Odkryj Łódź”, zapraszamy do zapoznania się z wpisami dotyczącymi m.in. dlaczego Łódź nazywa się Łódź?, sławnych łodzian i łodzianek, willi i pałacy w Łodzi, Łodzi fabrykanckiej, rewitalizacji budynków pofabrycznych oraz intrygujących kamienic.
Autorka: Karolina Biedrzycka
Źródła:
https://uml.lodz.pl/budzet-obywatelski/lbo-2025/2026/glosowanie/wyniki-lbo-25/26/
https://www.budzetobywatelski.pl/strefa-mieszkanca/jak-dzialaja-budzety-obywatelskie
https://lodz.travel/turystyka/co-zobaczyc/ulica-piotrkowska/stajnia-jednorozcow-i-pomnik-jednorozca/
https://oil.lodz.pl/wszystkie-informacje/historia-jednego-eksponatu-jednorozec-z-piotrkowskiej.html
https://lodz.tvp.pl/48423459/jednorozec-ma-juz-rok-kosztujaca-400-tys-zl-rzezba-wciaz-budzi-emocje